Gora Nafarroaren Eguna!

Gaur Nafarroaren Eguna izan da. Baigorrin hainbat nafar batu dira Nafarroaren Batasuna aldarrikatzeko. Bizkaiko Nabarraldetik ere ospatu dugu nafarren eguna. Hona hemen proba.

Iñigo Saldisek Bizkaiko jaunerriaren historia kontatzen digu artikulu bitan

Iñigo Saldise Nafarroa Garaiko jaun doktore agramontesak artikulu ederrak argitaratu berri ditu bere blogean. Bizkaiko historia nafar ikuspuntutik ulertzeko ezin hobeak:

Bizkaia (I): de comarca navarra a señorío castellano
Bizkaia (II): señorío insurrecto en el Reino de Castilla y León

On dagizuela artikulu biak irakurriz, bizkaitar nafar agurgarriak!

Bizkai maitearen zorra Nafarroarekiko

Argazki makinetan irudia hobeto jasotzeko objektiboak aukera ematen digu fokatzeko. Fokatzea, hortaz, interesatzen zaiguna zehatz ikustea da, gainerakotik nabarmenduz. Kontzeptu hori historiaren arlora ere pasa daiteke. Historiografian fokatzea garrantzitsua da. Historia oso zabala da eta irakasleak eta historialariek aro edo gertaera batzuei garrantzi handia emanez eta beste batzuk ahantziz, efektuak desberdinak izaten dira. Oraindik dut gogoan txikitan nola kontatzen ziguten Espainiaren historia. Cid Campeador, hau da, Rodrigo Diaz Vivarkoa, behin eta berriz ageri zen historia liburuetan, eta berarekin batera Errege Katolikoak, errege horiek Espainiaren batasuna lortu zutelako-edo. Historia bi edo hiru figura horietan fokatzen edo zentratzen zen. Cid gaztelaua eta Isabel-Fernando erregeak non-nahi. Franco-ren garaia zen eta erregimena aladatutakoan euskaldunon historiaz zerbait ikasten hasi ginen. Francoren azken urteetan bizi izandakook geure kabuz ikasi behar izan genuen liburu debekatuetan zegoena eta historiaren fokatzea Foruetan eta Bizkaiko Lopez Harokoaren figuran ipintzen zuten historialari abertzale batzuek. Nik oraindik ditut gogoan beren klaseak euskal kulturaz eta nola goresten zuten Bizkaiaren independentzia, sarri ezkutatuz Gaztelako Erresumaren menpekoa zela Bizkaiko jaunerria. Foruak, antzinako legeak genituen eta Lopez Harokoaren figura buruzagitzat, leinu horren Lopez Iñigez-en traizioa bazter utzita. Ezer gutxi ikasi nuen klase haietan eta historialari haien liburuaz irakurriz. Ausartu ere ez ziren ausartzen Lopez Harokoaren jatorria zein zen zabaltzen, sekula ez zituzten aipatzen gaztelu nafarren funtzionaltasuna, zergatik eraikiak ziren eta hainbat gauza gehiago... denboraren poderioz eta Ekialdeko Nafarroako historialari jakintsu batzuen bidez, zerbait gehiago ikasi dut Bizkaia maiteaz. Hasteko, ezer gutxi kontatzen digute liburuek 1366ko Libourne-ko Itunaz, zeinaren bidez, Gaztelako erregeak nahiago zuen Bizkaia ingelesen esku utzi, errege nafarrei bueltatu baino, zeren Bizkaia Gaztelaren menpe egon baita inolako estaturik sortzeke, Nafarroako Erresuma ez bezala. Historialarien fokatzea Errege Katoliko, Foru eta gerra karlisten garaian izan da, bertoko nahiz kanpoko historialari eta politikarien kasu askotan. Gainera, arras diferenteki presentatu dute historia sarri, ituna bailitzan. Ezer gutxi esan digute Bizkaiko gaztelu nafarrei buruz Iñaki Sagredok ikerlan mardula plazaratu arte. Ezer gutxi esan digute euskaldunon benetako aberriaz, Nafarroaz, hain zuzen ere. Ezer gutxi erran dute Untzuetako gaztelu nafarraz, EITBko albistegietan,lehengo egunean, Untzuetako gazteluazko informazioa eman zutenean bezala. Orain mila urte gutxi gora-behera eraiki zutenean, Bizkaia nafarra zen oraindino. Pedro I.aren anaia Tellok agindu zuen Untzuetako gaztelua eraisteko. Gaztelauek ez dituzte gogoko izan gaztelu nafarrak, ez. Baina egungo Bizkaian eta Araban nafar gazteluek oraindik diraute. Harriek edo gomutek dirauten bezala, Bizkaian nafar sentitzen garenok bere hemen gagoz Nafarroako beste lurrekin noiz batuko zain. Penagarria da euskaldunok pairatzen dugun akulturalizazio prozesua eta zeinen eskasa den gure ezagutza euskal historiaz, nafar historiaz alegia.

Txikitan ezin nuen ulertu zergatik Nafarroa Garaia eta Hiru Probintziak bereizirik zeuden, ezin ulertu kultura berbera edukita... Espainiarren historiak ere ez zidan balio. Hasieran pentsakor geratzen zara esaten dizutenean Nafarroako Konkista justifikatzeko Nafarroako erregeak frantsestu egiten hasiak zirela. Nik pentsatzen nuen ea hori esaten zutenek berdin pentsatzen ote zuten Borboi eta iberiarrak ez ziren beste erregeei buruz. Ez, ixilik geratzen dira, badakitelako Nafarroako Konkista gure herriko errege legitimoen aurka egin zela. Bizkaia, Araba eta Gipuzkoa bezala esnatu egin behar dira loalditik konturatzeko benetan nafarrak direla. Era horretan, inoiz baino hurbilago edukiko dugu elkar-ulertzea Ekialdeko eta Mendebaldeko euskaldunon artean. Bi aldeetan, nafarrak bizi dira oraindino eta abertzaleek paradigma aldatuz gero, komunitate bakarra osatu ahal dugu. Liburuetatik hasi beharko da hori.

Ikastola, lizeo eta institutuetan irakurtzen diren testu historikoak irakurtzen hasten naiz eta ezer gutxi aurkitzen dut Amaiurko gudaz, ezer gutxi Nafarroako Konkistaz, ezer gutxi Ipar Nafarroaz (Gaskonia, Foix, Biarno...), ezer gutxi nafar erregeei buruz, euskaldunon estatuaz alegia. Nabarraldeko lagunek egiten dituzten liburuak hor daude Ikastola eta lizeoetako irakasleek euskaldunon historia hobeto fokatzeko, hobeto zentratzeko. Asko dago egiteko, asko dago Mendebaldeko nafarrak iratzartzeko. Bizkaiak zorra du Nafarroarekin eta geure historia, kendu digutena, irakasten hasi beharko, gure seme-alaben hizkuntzak iraun dezan; euskaldunon herriak iraun dezan.

Oharra: irudia edo mapa, Untzueta izeneko Flickr-erabiltzaileari esker ageri da.

Artikulu hau CC 3.0 aitortza lizentziaduna da. Beraz, nahikoa da egilearen datuak hauek jartzea edonon argitaratu ahal izateko:

Jakobe Palazioberri
Getxo [Mendebaldeko Nafarroa]

Otsorik ez, Bizkaiko armarrian

Jakin badakit, asmo onez egindako armarria dela alboan duzuena. "Nafarroako bizkaitarrak" dio testuak. Eta, agian konturatu gabe, Bizkaiko Jaun traidorearen sinboloa ipini dute zuhaitzean. Arbolaren aurka ez dut ezer, jakina. Gernikako arbola onar dezagun, euskalduon guztion arbola delako, baina nik behintzat ez ditut maite otso biak, Lopez Haroko jaun nafar traidorea baitakarkit burura. Aranak horrexegatik kendu zituen lupuak edo otsoak Bizkaiko armarritik. Bilbo hiriak oraindino darabiltza otsoak tamalez. Ez dut uste oker nagoenik, otso horiek Lopeztarren leinu eta deituratik datoz. Okertzen banaiz, norbaitek esango dit. Gero eta argiago dut Bizkaiko armarri zaharra erabili behar dugula, pendoi gorria, alegia, edo Gernikako arbola, euskaldunon sinboloa delako, Amaiur bezala. Otsoek Lopez Harokoaren kutsua daramate.

Amaiur herritik, Gora Nafarroa Batua!

Amaiur iruditan. Martxoan eginiko argazkiak dituzue eta himno nafarra, jakina. Gora Nafarroa batua!

Nafarroa 1210. urtean

1210. urtean iberiar erresumak zein diren ageri da ingelesezko mapa honetan. Gaztelak Nafarroari egungo EAE kendu osteko mapa da, bistan denez. Diego Lopez Harokoak ederki egin zuen traizioa. Mapan klik egindakoan, tamaina handian ikusi ahal da iberiar penintsularen mapa hau.

Nafarrok non erosi

Nafarrok euskara dugu hizkuntza. Eta bidaiak-eta egiten ditugunean zergatik ez kontsumitu BAI EUSKARARI ziurtagiria duten enpresetan. Nik, bidaiatu aurretik, BAI EUSKARARI zigilua duten enpresak bilatzen ditut: jatetxeak, tabernak, kinkiladendak... Nafarrok gure hizkuntza sustatzen duten dendetan erosi ahal dugu... Nafarroaren aldeko ekintza da, solidarioa eta komunitatea sortzen duena. Euskara, Bakea eta Nafarroa maite ditugulako.

Iruñeko hiribarnearen mapa

Hemen duzue Iruñeko hiribarrenaren mapa. Inoiz Iruñera joanez gero, lekuak topatzen lagunduko duelakoan, egizue klik eta tamaina handiagoan ikusi. Eta oraindik handiago ikusi ahal izateko, egizue hau: "ctrl" tekla eta "+" tekla batera sakatu birritan edo hirutan eta handiki ikusiren duzue. Tamaina normalera bueltatzeko, berdin egin baina "+" tekla jo ordez, "-" tekla jo.
Bestalde, Koldo Mitxelenak Iruñea toponimo eta nola deklinatu behar den azaltzeko artikulu ederra idatzi zuen behin. PDF formatuan duzue Euskaltzaindiaren gunean.

Nafarroa berriaren mapa

Gaur, bandera mapa hau aurkezten dizuet, abertzaleei ohiko bihurtu behar zaiena. Bertan Nafarroa berria ageri da. Nafarroako sei herrialde historikoak honakoak dira: Nafarroa Zaharra (Garaia eta Beherekoa), Bizkaia, Gipuzkoa, Araba, Lapurdi eta Zuberoa. Hala ere, Nafarroa historikoa handiagoa da, Landeta, Errioxa eta beste barne dituela (hori ez dugu ahantzi behar). Zabal dezagun mapa gorria, euskaldunon bandera nafarrarekin. Egizue klik mapa eta tamaina handian gorde.

Bretainia osoa, eta Nafarroa noiz?

Frantses Estatuak aldaketa batzuk eginen ditu antolamendu politiko eta administratiboan. Bazen garaia. Breizh edo bretainiar nazioak aurki lortuko duke batasuna. Arras ona notizia euskaldun ororentzat. Nafarroak ere noizbait antzina lez batasuna erdietsiren duke. Hala biz. Egizue klik mapan eta Nantes edo Naoned (bretoieraz) hiria eta gaizki deitutako Loira-Atlantikoa departamentua (Bro Naoned) ikusiko duzue mapan, Breizh osoa ageri delako, prefosta. Ea laster guk ere lortzen dugun nafar estatuaren mapa zabaltzea.

Angel Rekalde Estatu Nafarraz mintzo

Bergaran egindako mintzaldia, nafar subiranotasunaz. Angel Rekaldek Gipuzkoako mugako zenbait herriri buruz eta nafar estatuaz hitz egiten digu.